Facebook sayfası, Instagram işletme hesabı ya da WhatsApp Business kullanan her işletmeyi ilgilendiren bir değişiklik kapıda: Meta, işletme hesaplarını bağlayan Ticari Koşullar (Commercial Terms) metnini güncelliyor. Yeni metin, Meta'ya işletmenizin ürün ve hizmetleriyle "ilişkili" web sitelerini otomatik yazılımlarla tarama ve bu içeriği reklam ve işletme ürünlerini geliştirmek için kullanma izni veriyor. Güncelleme önce 30 Ekim 2026'da yürürlüğe girecekti; yayıncı kuruluşların ve reklamverenlerin itirazları üzerine Meta, tarihi 20 Kasım 2026'ya erteledi. Koşulları ayrıca kabul etmenize gerek yok: Bu tarihten sonra hesabınızı ticari amaçla kullanmaya devam etmeniz, yeni metni kabul ettiğiniz anlamına geliyor.
Ticari Koşullar kimi bağlıyor?
Meta'nın Ticari Koşulları, ürünlerinin "kurumsal veya ticari herhangi bir amaçla" kullanımını kapsıyor. Yani yalnızca reklam veren işletmeler değil; hiç reklam vermeden sadece bir Facebook sayfası yöneten, Instagram'da işletme hesabı olan, Business Suite kullanan ya da WhatsApp Business üzerinden müşterileriyle yazışan işletmeler de bu metne tabi. Yalnızca kişisel amaçla kullanılan kişisel profiller kapsam dışında.
Güncellenen metinde itiraz için ayrı bir seçenek yok. Meta'nın yönlendirmesi açık: Koşulları kabul etmeyen işletme, ürünleri ticari amaçla kullanmayı bırakabilir. Bu da pratikte çoğu küçük işletme için gerçekçi bir seçenek değil.
Tarama maddesi tam olarak ne diyor?
Yeni metne göre Meta ya da Meta adına hareket edenler; web kazıyıcılar, botlar, örümcekler ve benzeri otomatik yazılımlarla işletmenizin ürün ve hizmetleriyle ilişkili alan adlarına, internet sayfalarına ve bağlantılara erişebilecek, bu içeriği dizine ekleyip saklayabilecek ve düzenli aralıklarla güncellemelerini çekebilecek. Metin, bu erişim için Meta'nın test kimlik bilgileri oluşturabileceğini de belirtiyor. Hukukçular bunu, Meta'nın üyelik gerektiren sayfalara sahte bir kullanıcı gibi kayıt olarak girebilmesi şeklinde yorumluyor; Meta ise bunun ücretli içerikleri kapsayıp kapsamadığını açıklamadı.
Maddenin ilk sürümü, toplanan "her türlü içeriğin" Meta ürünlerini "eğitmek" için de kullanılabileceğini yazıyordu. Yayıncı birliklerinin tepkisi üzerine Meta, ABD İngilizcesi sürümden "eğitmek" ifadesini çıkardı ve amacı reklam ve işletme ürünlerini "sağlamak, geliştirmek, iyileştirmek, araştırmak ve sürdürmek" olarak daralttı. Türkçe önizleme metninde de aynı ifadeler yer alıyor. Ancak hukuk uzmanları "geliştirmek" kelimesinin yapay zekâ eğitimini dışlamadığını ve "işletme ürünü" kavramının metinde tanımlanmadığını vurguluyor. Tarama izninin kendisi ise olduğu gibi duruyor.
Önemli bir ayrıntı daha var: "İlişkili" kelimesinin sınırı belirsiz. İşletme hesabınızdan bağlantı verdiğiniz kurumsal siteniz, e-ticaret sayfalarınız, blogunuz ya da paylaşımlarınızda yer alan bağlantılar bu kapsama girebilir.
robots.txt yeterli mi?
Meta, site sahiplerinin tarama tercihlerini robots.txt dosyasıyla bildirebileceğini ve güncellemenin tarayıcılarının çalışma şeklini değiştirmediğini söylüyor. Meta'nın geliştirici belgelerinde farklı amaçlara hizmet eden ayrı tarayıcılar listeleniyor: Meta-ExternalAgent temel yapay zekâ modellerini eğitmek için web'i tarıyor, Meta-WebIndexer Meta AI arama sonuçlarını iyileştiriyor, Meta-ExternalAds reklam ürünlerini destekliyor. Bunların her biri robots.txt ile ayrı ayrı engellenebiliyor. Öte yandan aynı belge, kullanıcı talebiyle sayfa getiren Meta-ExternalFetcher'ın robots.txt kurallarını atlayabileceğini açıkça yazıyor.
Asıl sorun şu: Ne Ticari Koşullar ne de Reklam Koşulları metninde robots.txt geçiyor. Yani robots.txt'ye koyduğunuz bir kuralın, sözleşmeyle verdiğiniz izni sınırlayıp sınırlamadığı belli değil. Uzmanlar robots.txt'nin bir tercih bildirimi olduğunu, hukuken bağlayıcı bir engel olmadığını hatırlatıyor. Avrupa Komisyonu ve İngiltere Rekabet Otoritesi (CMA) konuyu inceliyor; yayıncı birlikleri maddenin tamamen kaldırılmasını istiyor. Dolayısıyla 20 Kasım'a kadar metin yeniden değişebilir.
İşletmeler için yapılacaklar listesi
- Hangi Meta hesaplarınız olduğunu çıkarın. Facebook sayfası, Instagram işletme hesabı, WhatsApp Business, Business Suite ve ajansınızın sizin adınıza yönettiği hesaplar dahil. Her biri Ticari Koşullar'a tabi.
- Bu hesaplardan bağlantı verilen siteleri listeleyin. Profil bağlantıları, paylaşımlardaki linkler, reklam yönlendirme adresleri ve ürün katalogları. Taramanın hedefi bu adresler.
- robots.txt dosyanızı gözden geçirin. Hangi Meta tarayıcısına izin verip hangisini engelleyeceğinize karar verin. Yapay zekâ eğitimi için kullanılan tarayıcıyı engelleyip bağlantı önizlemeleri ve reklam ürünleri için kullanılanlara izin vermek mümkün. Değişikliklerin etkili olması 24 saate kadar sürebilir.
- Hassas içeriği gerçek bir kimlik doğrulamanın arkasına alın. Fiyat listeleri, bayi sayfaları ya da müşteri belgeleri gibi içerikler sadece "giriş yapın" formuyla korunuyorsa, test kimlik bilgisi maddesini hatırlayın. Yalnızca robots.txt'ye güvenmeyin.
- Üçüncü taraf içeriklerini kontrol edin. Sitenizde başkasına ait fotoğraf, metin ya da ürün açıklaması varsa, bu içeriğin taranmasına izin verme hakkınız olup olmadığını düşünün. Koşullar, paylaştığınız içerik için gerekli haklara sahip olduğunuzu beyan etmenizi istiyor.
- Ajans ve tedarikçi sözleşmelerinizi hizalayın. Hesaplarınızı yöneten ajansın yaptığı paylaşımlar da sizin adınıza verilen izin kapsamında. Kimin ne paylaşabileceğini netleştirin.
- Koşulların tarihli bir kopyasını saklayın. Meta metni birkaç kez değiştirdi ve dil sürümleri arasında farklar var. Hangi metni kabul ettiğinizi belgeleyin.
- Panik yapmayın, ama 20 Kasım'ı takvime yazın. Hesapları kapatmak çoğu işletme için gerçekçi değil; önemli olan ne verdiğinizi bilerek devam etmek. Kararınız ne olursa olsun, içerik ve müşteri verilerinizi önce yedekleyin.
Sosyal medya ve web sitenizi birlikte düşünün
Bu değişiklik, sosyal medya hesaplarınızla web sitenizin artık birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini bir kez daha gösteriyor. Hangi içeriğin herkese açık olacağı, hangi tarayıcılara izin verileceği ve hangi sayfaların kimlik doğrulama gerektireceği, hem pazarlama hem de teknik bir karar. ZYON olarak sosyal medya ve reklam yönetimi hizmetimizde Meta hesaplarınızı platform kurallarına uygun şekilde yönetiyor; kurumsal web sitesi projelerimizde robots.txt, erişim kontrolü ve içerik yapılandırmasını birlikte ele alıyoruz. Hesaplarınız ve siteniz için bir değerlendirme istiyorsanız bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; sözleşme ve veri koruma konularında işletmenize özgü durumlar için hukuki danışmanlık alınmasını öneririz.
Kaynaklar